Podstawy kompostowania w przydomowym ogrodzie
Kompostowanie to kontrolowany rozklad materii organicznej prowadzony przez bakterie, grzyby i drobne organizmy glebowe. Efektem jest ciemna, krucha prochnica, ktora poprawia strukture gleby. Ten przewodnik tlumaczy, jak rozpoczac proces od podstaw.
Co dzieje sie wewnatrz pryzmy
Rozklad przebiega etapami. Na poczatku, gdy dostepnych jest duzo latwo przyswajalnych zwiazkow, aktywnosc mikroorganizmow rosnie, a temperatura wewnatrz pryzmy moze wyraznie wzrosnac. W tej fazie szybko rozkladaja sie mikkie resztki roslinne. Pozniej proces zwalnia, do pracy wlaczaja sie grzyby i organizmy takie jak dzdzownice, ktore przetwarzaja trudniejsze materialy, na przyklad zdrewniale lodygi.
Wybor miejsca i pojemnika
Pryzme lub kompostownik najlepiej ustawic w miejscu poltocienistym, oslonietym od silnego wiatru, bezposrednio na gruncie — dzieki temu organizmy glebowe maja swobodny dostep do materialu. Do wyboru sa rozne rozwiazania:
- Pryzma otwarta — najprostsza, sprawdza sie przy wiekszych ilosciach odpadow ogrodowych.
- Kompostownik drewniany lub z desek — przepuszcza powietrze i pozwala latwo przerzucac zawartosc.
- Kompostownik termiczny z tworzywa — ogranicza wysychanie i bywa wygodny na mniejszych dzialkach.
- Wermikompostownik — z udzialem dzdzownic, mozliwy do prowadzenia nawet na balkonie.
Jak ulozyc pierwsze warstwy
Punktem wyjscia jest naprzemienne laczenie materialow bogatych w wegiel i w azot. Ponizsza kolejnosc sprawdza sie przy zakladaniu nowej pryzmy.
- Warstwa drenazowa Na spodzie uloz grubsze, zdrewniale galazki, aby zapewnic przeplyw powietrza i odplyw nadmiaru wody.
- Materialy brazowe Dodaj suche liscie, rozdrobniony karton lub slome jako zrodlo wegla.
- Materialy zielone Nastepnie warstwa resztek warzyw, obierek czy swiezej trawy, ktore dostarczaja azotu.
- Przesypanie Cienka warstwa ziemi lub gotowego kompostu wprowadza mikroorganizmy startowe.
- Powtarzanie i wilgoc Warstwy powtarzaj, a calosc utrzymuj lekko wilgotna, na poziomie wycisnietej gabki.
Im drobniej rozdrobnisz material, tym wieksza powierzchnia dostepna dla mikroorganizmow i tym szybciej postepuje rozklad. Grube lodygi warto pociac lub rozdrobnic.
Najczestsze problemy i ich przyczyny
| Objaw | Prawdopodobna przyczyna | Reakcja |
|---|---|---|
| Nieprzyjemny zapach amoniaku lub zgnilizny | Nadmiar materialow zielonych lub zbyt duza wilgoc | Dodac materialy brazowe i przerzucic pryzme |
| Bardzo wolny rozklad | Za sucho lub zbyt grube kawalki | Lekko nawilzyc i rozdrobnic material |
| Obecnosc gryzoni | Resztki miesa, nabialu lub gotowanych potraw | Unikac tych odpadow, stosowac zamkniety pojemnik |
Kiedy kompost jest gotowy
Dojrzaly kompost jest ciemny, jednolity i ma zapach wilgotnej, lesnej sciolki. Wiekszosc skladnikow przestaje przypominac pierwotne odpady. Czas potrzebny do uzyskania takiego efektu zalezy od temperatury, wilgotnosci i czestotliwosci przerzucania, dlatego w warunkach domowych bywa rozny w roznych porach roku.
Zrodla i dalsza lektura
Praktyczne opracowania na temat kompostowania udostepniaja miedzy innymi U.S. Environmental Protection Agency oraz haslo Kompost w polskiej Wikipedii.